สถานการณ์การใช้สื่อและการตกเป็นเหยื่อภัยออนไลน์ของผู้สูงวัย

การเปลี่ยนผ่านของสื่อ จากการสำรวจแนวโน้ม 5 ปี พบว่าปีนี้เป็นปีแรกที่สื่อออนไลน์ก้าวขึ้นมาเป็นอันดับ 1 ที่ผู้สูงอายุใช้งานมากที่สุด แทนที่สื่อบุคคล (อันดับ 2) และสื่อโทรทัศน์ (อันดับ 3)

เวลาที่ใช้หน้าจอ ผู้สูงอายุใช้เวลารับสื่อออนไลน์ มากกว่า 4 ชั่วโมงต่อวัน

สถิติการถูกหลอกลวง ผู้สูงอายุที่มีประสบการณ์ถูกหลอกลวงออนไลน์พุ่งสูงขึ้นเกือบเท่าตัว จากประมาณ 22% ในปีที่แล้ว ขึ้นมาเป็น เกือบ 40% (คิดเป็น 4 ใน 10 คน) ในปีนี้

สาเหตุความเสี่ยง ผู้สูงอายุเติบโตมาในยุคที่สื่อมวลชนมีความน่าเชื่อถือสูง จึงติดนิสัยเชื่อถือข้อมูลหรือบุคคลที่ปรากฏผ่านสื่อได้ง่าย ประกอบกับปฏิกิริยาตอบสนองทางสมองที่รวดเร็วทำให้ขาดการชะลอคิด

แนวทางการรับมือและป้องกันภัยออนไลน์

หลักการ “หยุด คิด ถาม ทำ”

“หยุด” ตั้งสติ ชะลอการตัดสินใจ ไม่รีบร้อน (เป็นขั้นตอนที่ยากที่สุดและผู้สูงได้คะแนนต่ำที่สุด ทำให้มิจฉาชีพใช้เป็นช่องโหว่)

“คิด” พิจารณาข้อมูลที่ได้รับอย่างรอบคอบ

“ถาม” สอบถามหรือตรวจสอบความถูกต้องจากแหล่งที่เชื่อถือได้

“ทำ” ตัดสินใจดำเนินการอย่างปลอดภัย ไม่ให้เกิดผลกระทบต่อตนเองและผู้อื่น

การสร้างภูมิคุ้มกันด้วยหลักสูตร “สูงวัยรู้ทัน AI”

3 ทักษะหลัก” มุ่งเน้นให้ผู้สูงอายุ

1. รู้จัก AI ในชีวิตประจำวัน

2. แยกแยะคลิปหรือข้อความจริงกับ AI และตรวจสอบความสมจริง

3. ใช้ AI อย่างปลอดภัยและมีจริยธรรม โดยตระหนักถึงข้อกฎหมาย เช่น ลิขสิทธิ์ และ PDPA

“รูปแบบการเรียนรู้” เป็นหลักสูตรอบรมเชิงปฏิบัติการใช้เวลาสั้นๆ ประมาณ 3 ชั่วโมง เน้นการบริโภคเนื้อหาอย่างปลอดภัยมากกว่าการสอนสร้างสื่อ AI

“ช่องทางขยายผล” ผลักดันผ่านกลไก โรงเรียนผู้สูงอายุที่มีมากกว่า 3,000 แห่งทั่วประเทศ ร่วมกับกรมกิจการผู้สูงอายุ และศูนย์ส่งเสริมการเรียนรู้ (สกร.) เพื่อเสริมสร้างทักษะชีวิตในการปกป้องตนเอง